Geluk is geen constante glimlach, geen trofee die je één keer wint en voor altijd bezit. Het is eerder een stille golfbeweging in ons innerlijk, soms helder en tintelend, soms klein en bijna onzichtbaar, en toch echt, omdat het lichaam het herkent als iets dat klopt.
Geluk als ervaring, niet als prestatie
In de psychologie wordt geluk omschreven als subjectief welzijn, een begrip dat verder gaat dan prettige emoties alleen. Het gaat over hoe je je leven als geheel ervaart: voelt het betekenisvol aan, is het draaglijk, zijn er genoeg momenten waarin veiligheid en verbondenheid voelbaar zijn. Deze benadering wordt breed gedragen binnen de positieve psychologie en levenslooponderzoek.
Wat er in je lichaam gebeurt
Ons zenuwstelsel is voortdurend bezig met één fundamentele vraag: ben ik veilig?
Volgens de polyvagaaltheorie van Stephen Porges wordt pas wanneer het lichaam voldoende veiligheid waarneemt, de weg vrijgemaakt voor rust, sociale verbondenheid en nieuwsgierigheid. Geluk ontstaat dus niet los van het lichaam, maar via het lichaam.
Wanneer veiligheid regelmatig wordt bevestigd, schakelt het systeem weg van overleving en ontstaat ruimte voor herstel. Daarbij spelen verschillende neurochemische processen een rol:
Dopamine bij motivatie en verwachting
Serotonine bij stemming en stabiliteit
Oxytocine bij hechting en vertrouwen
Endorfines bij pijnregulatie en stressdemping
Onderzoek laat zien dat deze stoffen niet los functioneren, maar in samenhang reageren op context, relaties en betekenisvolle ervaringen.
Daarnaast toont het werk van Barbara Fredrickson aan dat positieve emoties het perspectief letterlijk verbreden. Ze vergroten cognitieve flexibiliteit, versterken sociale banden en bouwen veerkracht op, niet door intensiteit, maar door herhaling en mildheid.
Wat geluk nodig heeft om te blijven terugkomen
Geluk groeit zelden in een lichaam dat voortdurend moet volhouden. Het komt makkelijker terug wanneer basisvoorwaarden regelmatig vervuld worden:
Voldoende slaap en herstel
Zachte beweging
Daglicht
Voeding die ondersteunt
Nabijheid die veilig voelt
Vooral dat laatste is diep onderzocht. In het meer dan tachtig jaar durende Harvard-onderzoek naar volwassen ontwikkeling blijkt de kwaliteit van relaties een van de sterkste voorspellers te zijn van welzijn en gezondheid op lange termijn. Niet succes of status, maar het ervaren van steun, betrouwbaarheid en het gevoel niet alleen te staan.
Betekenis als anker
Naast verbinding heeft geluk ook betekenis nodig. In existentiële psychologie en spirituele tradities wordt betekenis gezien als een dragende kracht die verder reikt dan het moment. Soms is die betekenis groot, soms uiterst eenvoudig: een ademhaling die verdiept, iets of iemand verzorgen, een boom herkennen door de seizoenen heen.
Wat Het KernBos hierin kan betekenen
Het KernBos bestaat vandaag nog niet als fysieke plek. Het is een project in wording, en juist daardoor kunnen we nu al helder benoemen waar het voor wil staan: een omgeving die het lichaam helpt herinneren hoe veiligheid voelt, zodat geluk niet hoeft te worden opgewekt, maar zich af en toe vanzelf aandient.
In de toekomst kan Het KernBos dit ondersteunen door:
Trage activiteiten en ritme – zonder haast of prestatie-eis
Natuurcontact – licht, groen, grond onder de voeten, geluiden zonder urgentie
Stilte en aanwezigheid – ruimte om simpelweg te zijn
Samen zijn met mensen en dieren – op een respectvolle, niet-instrumentele manier
Natuur blijkt in onderzoek een krachtige regulator van het zenuwstelsel. In combinatie met warme vormen van verbinding ontstaat ruimte voor herstel zonder prestatie.
Voor mensen die leven met trauma, chronische stress, overprikkeling of neurodiversiteit, voelt geluk vaak anders dan uitbundigheid. Soms is het eenvoudigweg het moment waarop de schouders zakken, de adem verdiept, en waakzaamheid even niet nodig is.
Als Het KernBos daarin een bedding kan bieden, dan is dat geen klein geluk, maar een wezenlijke vorm van herstel.
Bronnen
Wetenschappelijk
Harvard Study of Adult Development (Grant Study)
Stephen Porges, The Polyvagal Theory (2011)
Barbara Fredrickson, Positivity en Broaden-and-Build Theory
Lisa Feldman Barrett, How Emotions Are Made (2017)
World Health Organization, definities rond wellbeing
Spiritueel en lichaamsgericht
Boeddhistische psychologie, met name sati (aandacht) en upekkha (evenwichtigheid)
Thich Nhat Hanh, over geluk als aanwezigheid
Judith Hanson Lasater, over veiligheid en het lichaam
Toko-pa Turner, over thuiskomen in jezelf en gemeenschap