Van slachtoffer naar regisseur: grenzen terugwinnen en helen – Deel 2

Wanneer “nee” voor het eerst weer van jou is

Ze zit op de bank. Zijn hand schuift over haar schouder, zakken naar haar rug. Vriendelijk bedoeld, misschien zelfs liefdevol. Maar haar lichaam bevriest. Haar adem stokt. Haar mond wil “nee” zeggen, maar er komt alleen stilte.

Tot dat ene moment.

Die ene keer dat ze zijn hand pakt, zacht maar vastberaden, en zegt: “Stop. Ik wil dit niet.”

Haar stem trilt. Haar hart bonst. Maar de woorden zijn eruit. En voor het eerst in jaren voelt ze iets dat ze bijna vergeten was: dit lichaam is van mij. Deze grens is van mij. Deze keuze is van mij.

Dat is waar deel 2 over gaat. Over het moment dat je van overlever naar schepper wordt. Over hoe je de vier stemmen uit deel 1: het innerlijke kind, de verlangende volwassene, de beschermende ouder en de genadeloze criticus die eindelijk weer in harmonie brengt.

Wie grenzen verloor, kan ze terugvinden. Niet als slachtoffer, maar als regisseur van het eigen leven.

Het etiket dat blijft plakken

“Slachtoffer van seksueel misbruik.” Jarenlang kan dat onzichtbare etiket voelen als een tweede huid. Het bepaalt hoe je naar jezelf kijkt: beschadigd, gebroken, minder waard. Het bepaalt wat je gelooft dat mogelijk is: echte intimiteit? Onmogelijk. Veilige aanraking? Te gevaarlijk. Geluk? Niet voor mij weggelegd.

Herinner je de vier stemmen uit deel 1?

Het innerlijke kind fluistert angstig: “Ik ben vies. Het was mijn schuld.”
De verlangende volwassene schreeuwt: “Ik móet dit willen, anders ben ik kapot.”
De beschermende ouder probeert orde te scheppen, maar is uitgeput van het bemiddelen.
De innerlijke criticus snauwt meedogenloos: “Je had het kunnen stoppen. Waarom deed je niks?”

Zolang dat etiket kleeft, blijven deze stemmen met elkaar vechten. Maar hier is de waarheid: wat je is overkomen maakt deel uit van je verhaal, maar het schrijft niet jouw slothoofdstuk.

Onderzoek naar posttraumatische groei toont aan dat mensen, ondanks diepe pijn, nieuwe kracht en betekenis kunnen ontwikkelen (Tedeschi & Calhoun, 2004). Het label “slachtoffer” is een bladzijde. Niet het hele boek.

Vergeven: de ketting die breekt

Vergeving. Het woord alleen al roept verzet op. “Waarom zou ík moeten vergeven? Wat die persoon deed was verwerpelijk.”

En ja, dat klopt. Vergeving betekent niet goedpraten. Het betekent niet dat je doet alsof het niet gebeurd is. Het betekent ook niet dat je contact moet herstellen of vriendschap moet sluiten.

Vergeving is dit: de last van je eigen schouders tillen. De ketting breken die jou vastbindt aan die persoon, aan dat moment, aan die pijn.

Hoe voelt dat, concreet?

Soms gebeurt het door een brief te schrijven. Woedend, rauw, ongepolijst, en die in vlammen te zien opgaan. De rook neemt de woorden mee, en ineens voel je ruimte in je borst waar eerst alleen druk zat.

Soms is het een denkbeeldig gesprek in de stilte van je woonkamer. Je zegt alles wat je nooit kon zeggen. En als je klaar bent, visualiseer je hoe je die persoon achter je laat. Letterlijk. Je draait je om en loopt weg.

En dan, ineens, is er adem. Alsof de ketting die je vastbond breekt, en je longen zich vullen met frisse lucht die al jaren op je wachtte.

De vier stemmen na vergeving:
Het innerlijke kind voelt voor het eerst dat het niet alleen hoeft te dragen.
De verlangende volwassene ontspant: “Ik hoef niet meer te bewijzen dat ik heel ben.”
De beschermende ouder knikt goedkeurend: “Je doet dit goed.”
Zelfs de criticus wordt zachter: “Misschien was het toch niet jouw schuld.”

Onderzoek bevestigt dat vergeving bijdraagt aan minder depressieve symptomen en een groter gevoel van welzijn (Toussaint et al., 2015). Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het bevrijdend is.

Grenzen: van fluistering naar standvastigheid

Boosheid mag bestaan. Het is geen teken van zwakte, geen bewijs dat je “nog niet genezen bent”. Boosheid is een alarmsysteem dat zegt: hier werd een grens overschreden. En dat systeem heeft gelijk.

Grenzen herwinnen begint klein. Zo klein dat anderen het misschien niet eens merken.

Herkenbare momenten van grenzen terugwinnen:

Moment 1: Het fluisterende nee
Je zit aan tafel. Iemand vult je bord zonder te vragen. Vroeger at je alles op, ook al had je geen honger. Nu zeg je zacht: “Nee, dank je. Dit is genoeg.” Je stem trilt, maar de woorden zijn er.

Moment 2: De stap achteruit
Een kennis omhelst je te lang, te stevig. Je lichaam schreeuwt ongemak, maar vroeger zou je hebben gewacht tot de ander losliet. Nu doe je een stap terug. “Sorry, ik heb even ruimte nodig.” Je hoeft je niet te verontschuldigen, maar je doet het toch. Dat is oké. De grens is er.

Moment 3: De blik die standhoudt
Iemand maakt een ongepaste opmerking. Vroeger zou je hebben gelachen om de spanning te breken. Nu kijk je die persoon aan en zeg je niets. Je blik zegt genoeg: dit accepteer ik niet. De stilte is ongemakkelijk, maar de grens staat.

De vier stemmen tijdens grenzen stellen:
Het innerlijke kind voelt angst, maar ook trots: “Ik word beschermd!”
De verlangende volwassene beseft: “Ik hoef niet aardig gevonden te worden door iedereen.”
De beschermende ouder straalt: “Zo doe je dat. Goed gedaan.”
De criticus zwijgt, voor één keer.

Trauma-geïnformeerde therapieën zoals EMDR en Somatic Experiencing tonen aan dat het herstellen van lichamelijke veiligheid en bewustzijn cruciaal is voor het terugvinden van grenzen (van der Kolk, 2014; Payne et al., 2015).

Knuffelen als universum op zich

Terug naar de vraag uit deel 1: Eindigt knuffelen altijd in seks?

Nee. Knuffelen kan een universum zijn: twee lichamen die ademen, zonder verwachting, zonder eis. Een plek waar veiligheid zich weer nestelt in je huid.

Hoe voelt veilige intimiteit?

Je partner vraagt: “Mag ik je vasthouden?”
Je zegt ja. Of nee. Beide zijn goed.
Als je ja zegt, voel je zijn armen om je heen. Maar er is geen hand die afdwaalt. Geen spanning in zijn lichaam die vraagt om meer. Alleen warmte. Alleen adem.

Je innerlijke kind ontspant. De verlangende volwassene hoeft niets te bewijzen. De beschermende ouder knikt: “Dit is veilig.” De criticus slaapt.

En soms, precies in die veiligheid, opent er iets. Niet omdat het moet, maar omdat het mag. Langzaam. Eerlijk. Vanuit vertrouwen. Dan kan knuffelen uitgroeien tot intimiteit die heelt in plaats van verwondt.

Met een partner die luistert, die niet neemt maar vraagt, kan liefde opnieuw ontdekt worden.

Regisseur van je eigen verhaal

De missie is niet langer overleven. Het is leven. Floreren. Groeien richting het licht, ondanks, en misschien wel dankzij, de schaduwen van het verleden.

Je bent niet langer het meisje of de jongen die iets werd aangedaan. Je bent de vrouw of man die het verhaal herneemt. Die grenzen zet zonder excuses. Die weet: liefde hoeft niet te pijnigen.

Drie vragen die alles veranderen:

1. “Wie ben ik los van wat mij is overkomen?”
Misschien weet je het antwoord nog niet. Dat is oké. De vraag alleen al opent deuren.

2. “Welk verhaal wil ik nu schrijven?”
Niet het verhaal dat anderen verwachten. Niet het verhaal dat past bij het etiket. Jouw verhaal.

3. “Hoe ziet mijn leven eruit als ik de regisseur ben?”
Wie mag blijven? Wie moet gaan? Welke grenzen stel ik? Welke dromen durf ik weer op te pakken?

Vanuit spiritueel oogpunt is heling niet het wissen van het verleden, maar het omarmen ervan als deel van een groter pad. De wond wordt een poort waar het licht kan binnendringen. Elke grens die je opnieuw uitspreekt, elke adem die je bewust neemt, is niet alleen herstel van jezelf maar ook een bijdrage aan het collectieve bewustzijn van heling.

Wat nu? Concrete eerste stappen

1. Adem en voel (dagelijks ritueel)
Leg je hand op je hart. Adem drie keer diep in en uit. Zeg zacht: “Dit lichaam is van mij. Deze grens is van mij.” Herhaal dit elke ochtend. Het klinkt simpel, maar het herinnert je lichaam aan eigenaarschap.

2. Schrijf de vier stemmen uit
Pak pen en papier. Geef elke stem ruimte:

– Wat zegt je innerlijke kind?
– Wat verlangt de volwassene in jou?
– Wat zegt de beschermende ouder?
– Wat snauwt de criticus?

Zie ze op papier staan. Ze zijn er allemaal. En ze hebben allemaal een reden om er te zijn.

3. Oefen micro-grenzen
Begin klein. Zeg één keer per dag “nee” tegen iets onschuldigs: een extra kopje koffie, een uitnodiging waar je geen zin in hebt, een gunst die je niet wilt verlenen. Voel hoe je lichaam reageert. Vier jezelf.

4. Zoek een veilige plek voor aanraking
Of dat nu een vertrouwde partner is, een trauma-geïnformeerde therapeut, of zelfs jezelf (zelfmassage, bewuste aanraking van je eigen arm), ontdek hoe veilige aanraking voelt. Zonder verwachting. Zonder eis.

5. Overweeg professionele begeleiding
EMDR, Somatic Experiencing, of trauma-gerichte ademtherapie kunnen diepgaande verschuivingen teweegbrengen. Je hoeft het niet alleen te doen.

De cirkel sluit

“Somatische therapie helpt cliënten zich bewust te worden van lichamelijke sensaties, wat een directe link opent naar onderdrukte emoties en herinneringen.” Harvard Health Publishing, 2023

We dragen allemaal verhalen in ons lichaam. Verhalen van overschreden grenzen, verhalen die ons leerden zwijgen. Maar samen kunnen we leren luisteren. Samen groeien. Samen helen.

Misschien leg je het lezen hier even neer. Adem. Voel wat deze woorden met je doen. Het antwoord ligt in jou, en het wacht, geduldig, tot jij besluit het op te halen.

Je bent méér dan wat je is overkomen. Je bent de schrijver van je eigen verhaal, de regisseur van je eigen leven.

En het hoofdstuk dat je nu schrijft? Dat mag van heling zijn. Van grenzen. Van liefde die niet pijnigt.
Van jou.

📚 Wetenschappelijke bronnen

Van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score: Brain, Mind, and Body in the Healing of Trauma.

Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic growth: Conceptual foundations and empirical evidence. Psychological Inquiry.

Toussaint, L., Worthington, E. L., & Williams, D. R. (2015). Forgiveness and health: A review and theoretical exploration of pathways. Journal of Behavioral Medicine.

Payne, P., Levine, P. A., & Crane-Godreau, M. A. (2015). Somatic experiencing: Using interoception and proprioception as core elements of trauma therapy. Frontiers in Psychology.

Harvard Health Publishing (2023). What is somatic therapy?

Je bent niet alleen: vrouwencirkels 2026

Heling gebeurt niet alleen in stilte. Soms gebeurt het in een kring van vrouwen die begrijpen zonder dat je alles hoeft uit te leggen. Die luisteren zonder te oordelen. Die ruimte maken voor wat er is: de pijn, de woede, de stilte, en uiteindelijk ook de kracht.

In 2026 starten we bij Het KernBos met vrouwencirkels. Een veilige plek voor vrouwen die trauma hebben meegemaakt en hun grenzen willen terugwinnen. Een plek waar je mag zijn wie je bent, zonder etiket, zonder schaamte.

Hier wordt niet geoordeeld. Wel ruimte gemaakt.
Voor je verhaal. Voor je stilte. Voor je heling.

Wil je deelnemen?
Stuur een bericht via ons invulformulier of via mail. We nemen persoonlijk contact met je op.

Bij Het KernBos geloven we dat heling begint bij het herkennen van je eigen stem. Jij bent de regisseur. Het verhaal mag van jou zijn.

#grenzen stellen#traumaheling#seksueel misbruik#CPTSS#vrouwencirkels#posttraumatische groei#van slachtoffer naar schepper