Hoe seksueel misbruik grenzen saboteert – Deel 1

Wanneer het lichaam en de geest verschillende talen spreken

Eindigt knuffelen altijd in seks? Of eindigt seks in een knuffel? En als intimiteit enkel een knuffel zou zijn, welke van de drie zou je dan kiezen?

Voor iemand zonder littekens lijkt dit een onschuldige vraag. Maar voor wie misbruik meedraagt, is het een overlevingsvraag. Een vraag die lichaam en geest in tweeën scheurt, waar verlangen en veiligheid botsen, waar hart en huid elkaar niet meer verstaan.

Waarom worden zulke simpele keuzes zo complex? Omdat trauma meer doet dan herinneringen achterlaten. Het herschrijft hoe we intimiteit ervaren.

Trauma dat zich in stilte nestelt

Trauma is meer dan een herinnering. Het leeft in het lichaam. In spieren, cellen, organen, fascia en zenuwen. Harvard Health schrijft: “Trauma kan zich op cellulair niveau vastzetten.”

Peter Levine, grondlegger van Somatic Experiencing, zegt het zo: “Trauma is niet wat er met ons gebeurt, maar wat we vasthouden binnenin bij gebrek aan een empathische getuige.”

Wie complexe PTSS draagt, kent dit verhaal: telkens opnieuw naar een therapeut, telkens opnieuw hetzelfde vertellen. De wonden werden opengelegd, maar heling bleef uit. Woorden alleen genezen niet. Het lichaam eist voelen, schreeuwen, trillen, huilen en uiteindelijk loslaten.

Zoals Bessel van der Kolk het samenvat: “Het lichaam houdt de score bij. Het onthoudt de trauma’s die de geest niet kan verdragen.”

Vanuit spiritueel perspectief is trauma niet enkel een psychische wonde. Vele tradities zien het als een blokkade in de levensenergie. Waar pijn zich vastzet, stokt de stroom. Genezing betekent de energie opnieuw laten bewegen, door adem, stilte, aanraking, ritueel of mantra.

Onderzoek bevestigt dat lichaamsgerichte therapieën zoals EMDR, somatic experiencing en traumagerichte ademhaling mensen helpen de draad naar veiligheid opnieuw op te pakken.

Vier stemmen in conflict

Na misbruik verandert de binnenwereld vaak in een slagveld waar archetypen botsen:

Het innerlijke kind
Wil liefde, knuffels, veiligheid. Maar bevriest zodra die veiligheid ontbreekt.

De innerlijke vrouw of man van verlangen
Wil seks om zich waardevol te voelen, om te bewijzen dat ze niet gebroken zijn. Laat soms toe wat goed lijkt, maar diep vanbinnen niet klopt.

De beschermende ouder
Wil het kind beschermen en tegelijk ruimte geven aan verlangen.

De innerlijke criticus
Snijdt meedogenloos: “Je had nee moeten zeggen. Je wilde het eigenlijk wél. Je bent vies, kapot, waardeloos.”

Carl Gustav Jung beschreef archetypen als universele beelden uit het collectief onbewuste. Deze vier geven taal aan de verwarring na misbruik en maken innerlijke chaos herkenbaar.

De gemixte signalen

Daarom raakt communicatie zo verstrikt. Het lichaam hunkert. Het hart schreeuwt om veiligheid. De mond zegt ja, terwijl diep vanbinnen een verstikkend nee klinkt.

Daarna volgt soms de douche: heet water, harde spons, huid die rood wordt van schaamte. Je probeert jezelf schoon te wrijven van iets dat geen water ooit wegspoelt.

Een hand op een schouder kan tegelijk warmte en paniek oproepen. Een geur kan een afgrond openen. Het geluid van voetstappen in de gang. Het kraken van een deur. Het lichaam vergeet niet.

En toch klinkt er vaak geen nee. Trauma verlamt. Dissociatie en freeze zijn automatische reacties, sneller dan woorden. Neurowetenschap toont hoe trauma de stresscircuits in het brein ontregelt. Het overlevingsinstinct wint altijd van redelijke taal.

Dat is waarom stilte soms harder spreekt dan woorden. En waarom de ander moet leren luisteren naar meer dan een mond: naar huid, adem, blik, spierspanning.

Een spiritueel gebaar

In sommige tradities wordt heling begonnen met een eenvoudig ritueel: een hand op het hart leggen en drie keer ademen. Niet als wondermiddel, maar als zacht gebaar om de stroom te herinneren. Het innerlijke kind, de verlangende volwassene, de beschermende ouder en zelfs de criticus voelen dan voor een moment dezelfde adem.

Zo klein kan een eerste stap zijn.

De weg naar heling

Misschien leg je het lezen hier even neer. Misschien voel je woorden in je eigen huid. Dat is oké.

Want dit verhaal stopt hier niet. Het is slechts de eerste bladzijde van heling. Grenzen kunnen opnieuw geboren worden. Het label ‘slachtoffer’ hoeft niet als tweede huid te kleven.

In Deel 2 volgen concrete tools om die vier stemmen opnieuw in balans te brengen. Je leert grenzen verankeren in je lichaam. Je ziet hoe vergeving, vooral van jezelf, een sleutel wordt tot echte vrijheid. En hoe je van overlever naar schepper van je eigen verhaal groeit.

Tot dan: herken je jezelf in dit verhaal?

Weet dat je niet alleen bent. Heling is geen privilege. Het is je geboorterecht.

📚 Wetenschappelijke bronnen

Van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score. Harvard Health Publishing (2023). What is somatic therapy? Shapiro, F. (2017). EMDR Therapy. Payne, P., Levine, P. A., & Crane-Godreau, M. A. (2015). Somatic experiencing: Using interoception and proprioception as core elements of trauma therapy. Frontiers in Psychology. Yehuda, R., Daskalakis, N. P., et al. (2015). Biological studies of PTSD: Linking trauma to long-term changes in the brain. Nature Reviews Neuroscience.