Over fibromyalgie en het gezicht van veerkracht

Er zijn mensen die het onmogelijke lijken te dragen. We zien hen schitteren in het licht, terwijl hun lichaam in stilte andere wetten volgt. Lady Gaga is zo iemand. Achter het podiumleven schuilt een lichaam dat leert leven met fibromyalgie – een aandoening die kracht en kwetsbaarheid onafscheidelijk maakt.

Wat de wetenschap ons leert

De wetenschap beschrijft fibromyalgie vandaag als een aandoening van het zenuwstelsel waarbij de pijnverwerking overgevoelig is geraakt. Het lichaam reageert sterker op prikkels die voor anderen nauwelijks voelbaar zijn. Dat heet nociplastische pijn. Een moeilijk woord dat eenvoudig betekent dat de hersenen en het ruggenmerg pijnsignalen blijven uitzenden, ook als er geen echt letsel meer is. Je zou kunnen zeggen dat het alarmsysteem niet meer goed kan uitzetten.

Onderzoekers zien daarbij vaak tekenen van lichte ontstekingsreacties in de hersenen en een voortdurende spanning in het zenuwstelsel. Daardoor ontstaan niet alleen pijn, maar ook vermoeidheid, slaapproblemen en concentratiestoornissen. De wetenschap helpt ons zo te begrijpen dat fibromyalgie geen “ingebeelde” ziekte is, maar een reële verstoring in de manier waarop het lichaam pijn voelt en verwerkt. Tegelijk wijzen experts erop dat nociplastische pijn een verklaringskader is dat niet elk detail van fibromyalgie afdekt en dat onderzoek naar de precieze mechanismen nog loopt.

En ergens tussen wetenschap en ervaring leeft het verhaal van een vrouw die haar pijn tot kunst maakte.

Lady Gaga’s behandeltraject, een veelzijdige aanpak

In haar documentaire Gaga: Five Foot Two (2017) toont Lady Gaga hoe ze regelmatig diepe weefselmassages krijgt, vooral aan nek en schouders. Ze werkt samen met een specialist in fysische geneeskunde die trigger point-injecties toepast om gespannen spieren te verlichten. Daarnaast gebruikt ze warmtebehandelingen zoals infrarood sauna’s, verwarmde dekens en Epsom-zoutbaden om de spieren te ontspannen. Na optredens neemt ze ijsbaden en gebruikt ze een full-body compressiepak als onderdeel van haar herstel.

Medicatie en pijnbestrijding

Hoewel de precieze medicatie die Lady Gaga gebruikt niet publiek bekend is, raden artsen vaak middelen aan zoals pregabaline of duloxetine, die inwerken op pijnverwerkende neurotransmitters in de hersenen. Grote reviews laten zien dat een minderheid van de patiënten hier duidelijke pijnvermindering door ervaart, maar dat dit bij sommigen wel een belangrijk verschil kan maken.  Tegelijk waarschuwen specialisten dat opioïden fibromyalgie vaak weinig duurzaam helpen en om die reden meestal worden afgeraden, onder andere vanwege risico op overgebruik en mogelijke toename van pijngevoeligheid. In latere interviews vertelde Gaga dat ze geen marihuana meer gebruikt, wat suggereert dat ze haar pijnstrategie gaandeweg verfijnde.

Beweging en fysieke therapie

Wat het publiek niet ziet, is dat beweging één van de sterkste pijlers is van herstel. Cardiovasculaire oefeningen, stretching en lichte krachttraining helpen het lichaam om pijnprikkels anders te verwerken. Het sleutelwoord is zacht beginnen en traag opbouwen. Onderzoek toont aan dat zelfs enkele minuten per dag, als ze consequent worden volgehouden, verlichting kunnen brengen.

Mentale gezondheid en trauma-verwerking

Lady Gaga heeft openlijk gesproken over haar posttraumatische stress (PTSS) na een aanranding op 19-jarige leeftijd. Ze beschrijft het als “een cycloon van angst, depressie, trauma en paniek die mijn zenuwstelsel overbelast.” Studies tonen aan dat mensen met fibromyalgie vaker dan gemiddeld ook te maken hebben met depressie, angst en soms PTSS; de prevalentie van deze aandoeningen ligt duidelijk hoger dan in de algemene bevolking, al verschilt het exacte percentage per studie.

Rust en slaap

Een van de sterkste voorspellers voor chronische pijn is niet-herstellende slaap. Voor iemand met nachtoptredens en tijdsverschillen is rust een uitdaging, maar Gaga benadrukt dat ze artsen heeft gevonden die haar lichaam ernstig nemen en haar helpen ritme en herstel te bewaken.

Holistische en spirituele zorg

Naast medische zorg bestaat er een zachter pad. Mindfulness, yoga, tai chi en somatische therapieën herstellen het gevoel van veiligheid in het lichaam. Onderzoek toont aan dat deze vormen van aandachtstraining pijn en stress kunnen verlagen. Spiritueel kijken betekent dat we luisteren naar wat niet in cijfers te vatten is. Ademen, mediteren of bidden zijn manieren om het zenuwstelsel te kalmeren en een gevoel van verbondenheid te herstellen.

Voor sommigen, zoals Gaga of Frida Kahlo, wordt kunst een vorm van gebed. Expressie verandert pijn in betekenis, verdriet in kleur, chaos in ritme.

De boodschap van kracht en kwetsbaarheid

Wat we van Lady Gaga kunnen meenemen is niet haar tempo, maar haar houding. In een interview met Vogue in 2024 zei ze dat haar Chromatica Tour in 2022 “de eerste keer was dat ik zonder pijn optrad in… ik kan me niet eens meer herinneren wanneer.”

Ze herinnert ons eraan dat kracht soms stil is. Dat trouw blijven aan je eigen ritme, grenzen bewaken en mild blijven in terugval misschien wel de meest moedige vorm van leven is.

Wie met pijn leeft, herkent zich misschien niet in haar tempo, maar wel in haar moed om zacht te blijven waar het leven hard is.

Bronnen

EULAR evidence-based recommendations for the management of fibromyalgia syndrome. Annals of the Rheumatic Diseases.

Macfarlane GJ et al. EULAR revised recommendations for the management of fibromyalgia. Ann Rheum Dis. 2017;76(2):318–328.

Häuser W et al. Update on Treatment Guideline in Fibromyalgia Syndrome with Focus on Pharmacology. Pain Research and Treatment. 2017.

Wang C et al. Effect of tai chi versus aerobic exercise for fibromyalgia: comparative effectiveness randomized controlled trial. BMJ. 2018;360:k851.

Finan PH et al. Linking Nonrestorative Sleep and Activity Interference Through Pain in Fibromyalgia. Pain Medicine. 2019.

“Fibromyalgia Creates High Global Burden of Depression and Anxiety.” HMP Global Learning Network, 2026 (samenvatting van een grote meta-analyse).

Noot: Deze tekst is bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies. Mensen met fibromyalgie worden aangemoedigd om samen met hun artsen een behandelplan op te stellen dat bij hun specifieke situatie past.